Przyszłość Należy do Seniorów

Według Biura Analiz Parlamentu Europejskiego, w roku 2050 w UE na każdą osobę w wieku 65 lat lub więcej będą przypadać dwie osoby w wieku produkcyjnym, głównie z powodu wzrostu średniej długości życia i spadku wskaźnika urodzeń. Starzeją się wszystkie społeczeństwa w UE, choć w różnym stopniu i tempie. Najszybciej medianę wieku 50 lat osiągną Włosi, a w 2050 najwyższą medianę (52,4 lat) będzie miała Portugalia. Współczynnik płodności w UE wynosi obecnie 1,57, co nie gwarantuje zastępowalności pokoleń.  W 2017 zmarło o 0,2 mln osób więcej niż się urodziło. Według prognozy Eurostatu liczba ludności UE od 2050 zacznie spadać.  

​

W Polsce, zgodnie z danymi Głównego Urzędu Statystycznego liczba ludności systematycznie maleje od roku 2011, a brak gwarancji zastępowalności pokoleń ma miejsce od 1989. Współczynnik dzietności w 2018 roku wynosił 1,43. Rzutuje to na przyszłą liczbę urodzeń, bo zmniejsza się liczba kobiet w wieku rozrodczym. Zjawisko to potęguje wysoka skala emigracji ludzi młodych za granicę. Liczba zgonów przewyższa liczbę narodzin od roku 2016, w 2019 roku o 35 tysięcy, najwięcej od II wojny światowej. Według ONZ do końca stulecia trend ten w Polsce będzie jednym z najgorszych na świecie i spowoduje spadek liczby ludności z 38 mln do 24 mln. W Żyrardowie także liczba mieszkańców od kilku lat maleje, przy jednoczesnym wzroście liczby osób powyżej 65 roku życia.

​

Nasi uczniowie niedługo staną przed wyborem ścieżki zawodowej i modelu rodziny, będą musieli zdecydować, czy opuścić Żyrardów, a nawet kraj. Dotkną ich skutki depopulacji miasta i kraju oraz starzenia się społeczeństwa, choćby opieka nad ludźmi starszymi czy finansowanie systemu emerytalnego. Obowiązkiem szkoły jest uświadomić im te problemy, pokazać sposoby, w jakie państwo je rozwiązuje i z jaką skutecznością. Należy także uwrażliwić ich na potrzeby osób starszych, wartość solidarności społecznej i rolę ludzi młodych, bo temat starzenia się społeczeństwa,  zapewnienia opieki, odpowiedniej infrastruktury czy oferty kulturalnej dla ludzi starszych, to dla nastolatków odległy temat, a  znajomość kwestii demograficznych nie jest zbyt powszechna.

 

Projekt „Przyszłość należy do seniorów” jest próbą przybliżenia uczniom problemów demograficznych i realizuje następujące cele:

1. wzbudzanie i rozwijanie zainteresowania naukami społecznymi, a w szczególności trendami demograficznymi, ich przyczynami, konsekwencjami i sposobami radzenia sobie z nimi, aby pomóc uczniom zrozumieć własne społeczeństwo i jego problemy, ograniczenia związane ze starością lub niepełnosprawnością, rolę rządu, samorządów i obywateli w rozwiązywaniu tych problemów, a zarazem uczenie ich wrażliwości na problemy demograficzne, ograniczenia i potrzeby innych ludzi, a także odpowiedzialnego udziału w życiu wspólnoty oraz wiary we własną zdolność do zmieniania świata na lepsze

2. kształtowanie  inicjatywy  i  przedsiębiorczości oraz  postaw  przywódczych,  umiejętności  interpersonalnych,  autoprezentacji  oraz  pracy  zespołowej,  mobilności  i  umiejętności  działania  w  nowych sytuacjach  oraz  współpracy  z  ludźmi  z  różnych  środowisk  narodowych,  kulturowych  i  społecznych,  mówiącymi  różnymi  językami,  również  współpracy  w języku obcym i przy użyciu technologii informacyjno-komunikacyjnych, a także nawiązywaniu przyjaźni za granicą

3. wykorzystanie  działań  nieakademickich,  takich  jak  fotografowanie,  w  celu  przyciągnięcia  uczniów  osiągających  gorsze  wyniki  w  nauce  lub  uczniów marginalizowanych  w  szkole  i  społeczności  lokalnej  z  powodu  choroby,  niepełnosprawności  lub  pochodzenia  społeczno-ekonomicznego,  a  tym  samym danie im szansy na poczucie się ważnymi w szkole, budowanie w nich inicjatywy i pewność siebie

4. wykorzystanie kreatywności i inicjatywy uczestników projektu w celu wzmocnienia kapitału społecznego w ich miejscowościach

5. poznawanie  innych  narodów,  zderzenie  uczniów  z  kulturową  i  językową  różnorodnością  Europy,  budowanie  świadomości  podobieństw  i  różnic  między narodami, zwalczanie stereotypów, kształtowanie postaw tolerancji, otwartości i szacunku dla odmienności

 

W projekcie będzie działało kilka grup tematycznych, które zajmą się następującymi problemami:

​

1. struktura wiekowa, płciowa i narodowościowa naszych społeczeństw i jej dynamika – kraje i miejscowości (poszukiwanie danych w dokumentach GUS i samorządach)

2. problemy opieki nad osobami starszymi, niepełnosprawnymi i bezrobotnymi w naszych miejscowościach, pomoc udzielana przez samorządy różnym grupom osób potrzebujących, rola wolontariuszy, sposoby pomocy młodym ludziom (wywiady z przedstawicielami samorządów lokalnych, instytucji opiekuńczych i wolontariuszami, filmowanie wywiadów, współpraca z instytucjami, fotografowanie ich pracy, przygotowywanie prezentacji).

3. konsekwencje rosnącej liczby osób starszych i malejącej liczby dzieci, sposoby, w jakie nasze rządy starają się zatrzymać te trendy oraz oczekiwania ludzi w tym aspekcie – w naszych krajach i miejscowościach (zbieranie informacji w Internecie, na zajęciach z nauk społecznych, podczas warsztatów, prelekcji i wykładów na uczelniach lub w innych instytucjach, albo prowadzonych przez instruktorów w szkołach, a także wywiadów)

4. sytuacja osób starszych w naszych krajach: system emerytalny, dostęp do opieki medycznej – publicznej i prywatnej, refundacja leków, oferty pracy i zajęć, hospicja (udział w wykładach, wyszukiwanie informacji w Internecie)

5. „Życie na twarzy” - portrety osób starszych

6. struktura współczesnej rodziny w naszych miejscowościach (przygotowywanie kwestionariuszy, przeprowadzanie ankiet w rodzinach naszych uczniów i opracowanie wyników)

7. styl życia młodzieży i jej plany na przyszłość (przygotowywanie kwestionariuszy, ankietowanie naszych uczniów i opracowanie wyników).

 

Projekt zwracający uwagę na problemy demograficzne, ich konsekwencje oraz próby radzenia sobie z nimi przez władze jest potrzebny, jeśli chcemy przygotować uczniów na czekające ich wyzwania. Taki projekt wykonany z partnerami zagranicznymi, zwłaszcza z krajów, gdzie tempo starzenia się jest największe (Włochy i Portugalia), pokaże uczniom problemy demograficzne w perspektywie europejskiej oraz różne sposoby ich rozwiązywania, kształtując w ten sposób ich społeczną świadomość i zaangażowanie, a także ucząc odpowiedzialności za przyszłość Europy.